Mange føler seg som «skyteskive» for moderne LED-lys på vegen. Ein fersk gjennomgang av EU-regelverk og lysfysikk viser at frustrerte sjåførar har heilt rett – her er årsakene ekspertane peikar på.
Dei siste åra har det skjedd ein revolusjon innan billys-teknologi. Men medan bilprodusentane lovar betre sikt for sjåføren, melder møtande trafikk om smertefull blending. Grafen har faktasjekka påstandane om at moderne lys kan vere trafikkfarlige.
EU-reglar med ein bismak
Det stemmer at EU har innført nye krav, men regelverket er eit tveegga sverd. Gjennom FN-regulativ nr. 48, som EU følgjer, har ein opna for ekstremt kraftige lyskjelder (LED og Matrix).
Problemet oppstår i eit teknisk smotthol: Tidlegare var det påbode med lyktespylarar på alle sterke lys. Nye testmetodar har i mellomtida ført til at mange moderne bilar no vert selde utan reinsesystem for lyktene.
Skit fungerer som ei diskokule
Forskarar ved Universitetet i Søraust-Noreg (USN) advarar om at ei skiten lykt er ei blendingsbombe. Når lysstrålen treff vegstøv og salt på lykteglasset, skjer det ei såkalla diffraksjon.
I staden for at lyset vert sendt kontrollert ned mot asfalten, vert det brote i skiten og sendt i alle retningar – inkludert rett i auga på møtande trafikk. Utan lyktespylarar må sjåføren sjølv ut med kluten for å hindre at bilen blir farleg for andre.
Derfor kjennest LED-lys «vondare»
Mange spør seg kvifor dei nye lysa kjennest meir ubehagelege enn dei gamle gule halogenpærene. Svaret ligg i fargespekteret:
- Det blå lyset: LED-lys inneheld meir blått lys. Det menneskelege auget er langt meir følsamt for blå bølgjelengder i mørket.
- Høgare montering: Med SUV-bølgja sit lyktene fysisk høgare. Sjølv om dei er rett justerte, vil dei blende meir i kupert terreng eller over bakketoppar enn ein låg personbil.
«Det som kjennest som godt syn for deg, kan vere ein ‘vegg av lys’ for den som kjem imot.»
Ekspertane sine tre råd for å unngå ulykker
Kva kan du gjere sjølv for å navigere trygt i mørketidskaoset?
- Ikkje sjå i lyset: Tren deg opp til å flytte blikket mot den kvite stripa på høgre side når du får eit kraftig lys imot deg.
- Manuell vask: Ikkje stol på at dei automatiske systema i bilen held lyktene reine nok. Ein kjapp tørk med ein klut eller tørkepapir før du køyrer frå bensinstasjonen gjer ein enorm forskjell.
- Sjekk lasset: Har du bilen full av folk og bagasje? Om du ikkje har automatisk nivåregulering, må du bruke det vesle hjulet ved rattet for å senke lysstrålen manuelt.